6x de meest interessante weetjes over de Dom van Milaan

De eerste steen voor de Duomo Santa Maria Nascente werd gelegd in 1386, toen gotiek nog volop in de mode was. De strenggelovige hertog van Milaan had zulke grote ambities met de nieuwe kathedraal dat hij ingenieurs, architecten en beeldhouwers vanuit heel Europa liet overkomen. Het zorgde voor een diversiteit aan ideeën. Technieken en stijlen uit andere landen, die de Milanezen nooit eerder zagen, kwamen terug in de bouw. De dom zoals we die nu kennen, is echter pas voltooid in 1965. Na de eerste steen werd er nog zeshonderd jaar lang gebouwd en verbouwd.

In de kathedraal ligt een spijker opgeborgen. Niet zomaar een spijker. Nee, het zou de spijker zijn waar Jezus mee aan het kruis werd genageld. En die wordt (uiteraard) veilig bewaard; in het tabernakel hoog boven het altaar. Deze eminente plek kan alleen bereikt worden met een speciale lift, Nivola genaamd, die bombastisch is opgeluisterd met beschilderde doeken, beelden van engelen en rode gordijnen. De naam is afgeleid van het woord voor ‘wolk’ in het Milanese dialect, omdat de lift doet denken aan, jawel, een wolk die hoog boven in de kerk zweeft. Elk jaar op 14 september klimt de aartsbisschop in de lift en haalt hij de Heilige Spijker uit het tabernakel om het relikwie aan alle kerkgangers te tonen.

Misschien nog wel beroemder dan de Dom van Milaan is de gouden Madonnina die prijkt op de hoogste torenspits van de kathedraal. Architect Francesco Croce kreeg in 1762 de opdracht om de Gran Guglia (Grote Torenspits) te bouwen. Hij versierde de spits met een beeld van de Heilige Maagd, die door engelen eronder naar de hemel lijkt te worden gebracht. Het beeld is verguld met 6750 (!) vellen van puur goud. In augustus 1939, aan de vooravond van de Tweede Wereldoorlog, bedekten de Milanezen Maria met een grijsgroene doek om te voorkomen dat het glanzende beeld een makkelijk doelwit zou worden voor bommenwerpers. Pas na de oorlog werd het doek verwijderd en schitterende Madonnina weer in volle glorie.

Voor de inwoners van Milaan is de Madonnina meer dan een religieuze sculptuur; ze vormt de trots van de stad. Toen Oostenrijkse troepen in 1848 uit Milaan werden verdreven – delen van het huidige Italië vielen op dat moment onder Oostenrijks gezag – hesen twee patriotten, Luigi Torelli en Scipione Bagaggia, de vlag in de hellebaard naast Maria als voorbode voor de overwinning. Nog altijd ‘draagt’ Madonnina de tricolore tijdens zowel religieuze als nationale feestdagen, zoals Bevrijdingsdag of Dag van de Arbeid. En als de twee grote voetbalclubs A.C Milan en Inter Milan tegen elkaar spelen, spreken de Milanezen van de Derby della Madonnina.

Een andere bezetter, de Franse keizer Napoleon, liet zich eerder zelfs kronen in de Dom van Milaan. Op 26 mei 1805 werd hij hier feestelijk uitgeroepen tot de nieuwe koning van Italië. De kleine Fransman deed meteen een mooie belofte: de façade van de kathedraal zou nu eindelijk eens voltooid worden. Op kosten van Frankrijk, welteverstaan! En, inderdaad, tussen 1807 en 1813 werd de pompeuze gevel gerealiseerd. Maar het beloofde geld zag Milaan nooit.

Camillo Pacetti vervaardigde het beeld La Legge Nuova (Het Nieuwe Testament) boven de hoofdingang. Hoewel deze sculptuur nu niet per se qua ambacht boven andere werken uitsteekt, loont het toch de moeite om je oog even te laten vallen op de stenen vrouw, met tuniek, sterrenkroon en fakkel in haar linkerhand. Want ken je dit beeld niet ergens van? Juist, het lijkt sprekend op het Vrijheidsbeeld in New York. Volgens kenners is het dan ook zeer waarschijnlijk dat Auguste Bartholdi bij de realisatie van het Vrijheidsbeeld zich liet inspireren door Pacetti’s beeld uit 1810, samen met de Vrijheid van Poëzie die Pio Fedi (1883) in Florence creëerde.