Positieve trend over de beruchte wijk Scampia in Napels

‘Non siamo Gomorra’(Wij zijn niet Gomorra!) staat met koeienletters op een van de vele, de imposante flatgebouwen die ogen als zeilboten (‘vele’ betekent ‘zeilen’ in het Italiaans) en wereldberoemd werden dankzij Gomorra. De makers van de film en de serie gebruikten deze als decor om het verhaal van de Camorra, de Napolitaanse maffia, in Scampia te vertellen. Maar klopt dat beeld wel? Hoe gaat het eraan toe in de wijk die over de hele wereld bekendstaat als ‘maffiabuurt’? Ciro Corona, Peppe Renzuto en Trisha Palma groeiden er op en nemen ons mee door Scampia.

Nieuwe sociale huurwoningen met muurschilderingen geven de wijk weer een verzorgd aanzicht.Kunstenares Trisha Palma

In de jaren 70 was Scampia een moderne wijk in aanbouw, met het plan om er veel ruimte te creëren voor sociale huurwoningen. Tot in 1980 een verwoestende aardbeving alles overhoop gooide. Figuurlijk dan, omdat de buurt juist níet had geleden onder de natuurramp. In Napels en omstreken waren talloze mensen in één klap dakloos geraakt en velen verplaatsten zich naar Scampia. Ook Peppe Renzuto kwam er als tienjarige jongetje samen met zijn familie wonen. ‘Ons huis had nog niet eens elektriciteit, maar we moesten wel: we leefden na de aardbeving in een auto. Bovendien was de woningnood zó hoog, dat mijn ouders bang waren dat het appartement anders gekraakt zou worden.’ Terwijl de hoge flats als paddenstoelen uit de grond schoten, faalde de overheid echter Scampia bewoonbaar te maken. Er waren nauwelijks scholen en voorzieningen als medische zorg en winkels ontbraken – waardoor een zwarte handel in alledaagse etenswaren noodgedwongen opbloeide. De leefomstandigheden waren verre van ideaal.

Met de explosieve vraag naar nieuwe flats groeide er echter een nog veel groter probleem: de Camorra. De Napolitaanse maffiaorganisatie, eens een bende die zich bezighield met prostitutie en een beetje dealen, had alle bouwvergunningen binnengesleept. Dat leverde ze eindeloos veel geld op dat werd geïnvesteerd in directe drugshandel met Midden- en Zuid-Amerika. Daarnaast vulde de Camorra het sociale gat dat de overheid hier open had gelaten. De Camorristi boden de (ongeschoolde) inwoners wél bescherming en werk – en veel mensen handelden toch al illegaal etenswaren vanuit huis dus drugs kon ‘er ook wel bij’. Scampia had na de beving niet alleen te kampen met overbevolking, maar de wijk werd ook dé drugssupermarkt van Europa.

Terwijl de flats als paddenstoelen uit de grond schoten, faalde de overheid Scampia bewoonbaar te houden…

Tekst en fotografie: Liselotte van Leest