De mooiste dorpjes van Toscane

De highlight van de omgeving is zonder twijfel Pitigliano, een dorp dat deels is uitgehakt uit tufsteen en al van ver in het oog springt. De eeuwenoude straatjes en stegen van het dorp zijn ondanks hun leeftijd hun schoonheid nooit verloren. Pitigliano staat ook wel belend als ‘Klein Jeruzalem’. Die naam dankt het dorp aan de joden die hier eeuwenlang schuilden voor het anti-joodse regime van de paus – hij verbood de joodse religie en ontnam ze hun burgerrechten. De machtige familie Orsini en later zelfs de groothertog van Toscane toonden mededogen en zorgden ervoor dat ze in Pitigliano vrij konden leven, destijds een vervallen dorp. Vanaf de zestiende eeuw vestigden talloze joden zich hier en gaven de economie er een flinke boost ̶ waardoor ze ook geliefd waren bij de christenen in de buurt. Vandaag wonen er nog weinig joden in Klein Jeruzalem. Zij trokken wegens beperkte werkgelegenheid naar de grote stad. Maar de joodse monumenten, als de synagoge, de begraafplaats en het museum, worden er nog altijd gekoesterd. Wil je joodse zoetwaren en pizza proberen? Stap dan binnen bij koosjere banketbakkerij Forno del Ghetto (Via Zuccarelli 167).

In Sovana vind je, in tegenstelling tot veel plaatsen in de omgeving, geen barokke palazzo’s of kerken met bombastische kunst. Reden hiervoor was dat Sovana in de zestiende eeuw te kampen had met politieke onrust en een uitbraak van malaria. Terwijl andere steden volop aan het verbouwen waren volgens de laatste trends, lag Sovana er verlaten bij. Het middeleeuwse karakter bleef hierdoor bewaard. Lange tijd kraaide er geen haan naar Sovana, totdat toeristen de charme ervan ontdekten. Zij zorgden voor een economische opleving. In de paar straten van Sovana − groter is het dorp niet ̶ vind je nu voornamelijk gezellige restaurants en barretjes.

Wandelend door Sorano lijkt het alsof je in een filmdecor bent beland, waar elk moment figuranten in middeleeuwse kleding kunnen opdoemen. Dat wandelen gaat overigens niet iedereen even gemakkelijk af. Sorano is een uit een steile rots gehouwen dorp, met veel kronkelende stegen die omhoog en omlaag lopen. Zelfs je navigatie raakt ervan in de war. Het mooiste uitzichtpunt is het terras van Masso Leopoldino. Vanaf hier kijk je uit over de huizen die trapsgewijs zijn gebouwd en de bossen eromheen. Hoewel het historisch centrum schitterend is, wordt het niet volop bezocht. Wellicht heeft dit te maken met het feit dat er, naast steile paden, nauwelijks voorzieningen zijn. Voor een hapje en een drankje zul je dus in het hoger gelegen deel van het dorp moeten zijn.

Een ander juweeltje in de omgeving is Montemerano, gebouwd in de dertiende eeuw op een heuvel. Het was de machtige familie Aldobrandeschi die hier een dorp stichtte, omdat ze vanaf deze plek het gebied eromheen onder controle konden houden. De stad is volledig omringd door muren, die je kunt passeren door drie poorten. Om op het meest fotogenieke plein van de stad (of misschien wel van Toscane) te komen, klim je een klein stukje naar boven, naar het Piazza del Castello. Hieromheen staan middeleeuwse huisjes, versierd met kleurrijke bloemen. Het apekarretje dat er rondtuft, maakt het plaatje compleet.

1. Wandelen door de Vie Cave
Om een voor ons onbekende reden hakten de Etrusken kilometers weg uit de rotsen. Die wegen nabij Sovana en Sorano zijn nog altijd intact en spectaculair om te zien. Prachtig om doorheen te wandelen of te fietsen.

2. Joods museum, synagoge en getto
In het Joodse deel van Pitigliano zijn een aantal bijzondere historische plekken te bezoeken. Naast de monumentale synagoge en de begraafplaats, kun je in oude eetgewoonten duiken in de voormalige koosjere slager, de wijnkelders en de bakkerij (waar matzes werden gemaakt). Entree € 5